Blade Runner – Ridley Scott

Ünlü Bilimkurgu yazarı Phillip K. Dick’in ‘Androidler Elektrikli Koyun mu Düşler?’ adlı romanından sinemaya uyarlanan film günümüzde cyberpunk türünün belki de en etkili eseri olma özelliğini taşıyor.

Ridley Scott’ın yönettiği Film, 2019 Kasım ayında Los Angeles’ta geçmektedir. Genetik Bilimi oldukça ilerlemiştir. İnsanlar kendilerinden daha iyi yapay zekalar üretmektedir. Nexus 6 adındaki yapay zekalar onları üreten insanlarla aynı seviyeye ulaşmıştır. Hatta onlardan daha iyi olduğu söylenebilir. “More human than human” adlı slogan filmde Vangelis’in eşsiz müziği dışında kulak asmanız gereken en önemli detaydır. O da ne? Yapay zekaların bir sorunu var, kısıtlı olan yaşam süreleri… Her şey 4 yıllık zaman dilimine sığdırılmıştır. Onlara başka insanların anılarından bir geçmiş bağışlanmıştır. -Bir kopya olduklarını düşünmemeleri için- Kopyalar, dünya dışı kolonilerde köle gibi çalıştırılmaktadır.

Kopyalar, insanların yapamadığı ağır işlerde kullanılmaktadırlar. Bir grup kopya filmde geçen adıyla “replicant” isyan çıkararak ortadan kaybolurlar… soluğu, dünya dışı koloniler için gerekli sağlık testini geçemeyen insanların olduğu dünyada(bildiğimiz dünyada) alırlar. Blade Runner adındaki polisler bu yasal olmayan yollarla dünyaya giren kopyaları temizlemek için görevlendirilmişlerdir. Filmin açılış sekansında belirtildiği gibi “Buna imha denmiyor, emekliye ayırma deniyor”.

Dünya, sağlık testini geçemeyenlere, daha alt türdeki insanlara bırakılmıştır. Etrafta sürekli dünya-dışı kolonilerde çalışma/yaşama fırsatlarına dair reklamlar çıkıp durmaktadır (adeta pop-up reklamları gibi).

Filmin en büyük gerilim unsuru kuşkusuz kopyaların daha fazla ‘hayat’ istemesidir. Bu amaçla dünyaya gelip yaratıcılarına ulaşmaya çalışırlar. Blade Runner temel olarak geçmişimizden ve yaşadıklarımızdan nasıl emin olabileceğimizi, baş karakter Deckard’ın da bir kopya olup olmadığını, insanı insan yapan şey nedir? gibi temel sorular üzerine kurulmuştur. Çokça dile getirilen yapay zekanın yakın gelecekte bir tehdit haline gelebilecek olması da ana sorunlardan biridir…

Bir Replicanta ait Göz

Replicantları insanlardan ayırmak için bir test geliştirilmiştir ve bu test Alan Turing’in yapay zeka testinden esinlenilmiştir. Filmde sıkça bir “göz” metaforuyla karşılaşacaksınız. Replicantların gözlerinin kırmızı olduğunu unutmayın.

Tyrell bütün replicantların beynini tasarlayan kişidir, onların arkasındaki esas kişidir. Roy Batty ve bir grup replicant, yaratıcılarına ulaşmaya çalışmaktadırlar. Roy Batty’nin yaratıcısını(babasını) öldürmesi, Oidipus kompleksine örnek olarak gösterilebilir.

Klasik noir ışıkları

Deckard ve Rachael

Blade Runner kara film geleneğine sadık kalarak çekilmiş bir neo-noir örneğidir. Yönetmen Ridley Scott ve görüntü yönetmeni Jordan Cronenweth kullandığı kamera açıları ve ışıklandırmayla bu türe sıkça atıfta bulunmaktadır. Eleştirmenlerin bir dönemin başlangıcı olarak kabul ettiği Malta Şahini (1941)’den beri görmeye alışkın olduğumuz noir ışıklandırmaları üstteki görselde yer almaktadır. Noir’dan önce Alman-Ekspresyonizminde buna benzer ışıklandırmalar kullanılmıştır.

Film hakkında Teoriler 

Blade Runner hakkında bugüne kadar yüzlerce teori ortaya atılmıştır. En bilineni Deckard’ın bir kopya olup olmadığıdır. Yönetmen Ridley Scott, Final Cut’ı için, yani izlemeniz gereken son versiyon için konuşursak “Evet Deckard bir kopyadır” demektedir bunu röportajlarında açık açık dile getirmektedir.Benim ilgimi çeken ise daha farklı teoriler, Deckard bir kopya orası tamam, peki Gaff’ın, hani şu etrafa origamiler bırakan adamın olayı nedir? Bazı yabancı forumlarda Deckard, Gaff’ın anılarına sahip denilmekte. Rachel’in Tyrell’ın yiğeninin anılarına sahip olması gibi. O yüzden Deckard’ın gördüğü Unicorn rüyası The Final Cut için muazzam bir sonuç ortaya çıkarıyor. Deckard bir replicant.

Yazımı final sahnesinde Roy Batty’nin Deckard’ı kurtardığı sahneyle bitiriyorum. Bu sahnede Deckard’ı kurtarmış olması bir çok kişi tarafından “Deckard bir replicant o yüzden kendi türünden birine yardım ediyor” şeklinde yorumlanıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir